Przejdź do treści

Odbiór instalacji fotowoltaicznej 8 kW zaczyna się od zabezpieczeń i pomiarów

Fotowoltaika i magazyny energii

Inżynierowie sprawdzający dokumentację odbioru przy panelach instalacji fotowoltaicznej

Odbiór domowej instalacji fotowoltaicznej o mocy około 8 kW polega na sprawdzeniu dwóch rzeczy: czy po stronie prądu stałego i przemiennego zamontowano zabezpieczenia dobrane do falownika oraz czy wykonano pomiary, które potwierdzają poprawność połączeń i izolacji. Bez protokołu z pomiarami trudno później dochodzić gwarancji i trudno porównać, czy instalacja z czasem nie traci sprawności.

Wiele osób traktuje odbiór jako formalność: falownik się włączył, aplikacja pokazuje produkcję, więc wszystko działa. Tymczasem większość usterek, które wychodzą po roku czy dwóch, ma źródło właśnie w pierwszym dniu: odwrócona polaryzacja jednego łańcucha, źle dokręcone złącze MC4, ogranicznik przepięć bez połączenia z szyną uziemiającą albo wyłącznik różnicowoprądowy innego typu niż wymaga producent falownika.

Zabezpieczenia po stronie DC i AC

Instalacja 8 kW to zwykle 18-22 moduły o mocy około 400 W, połączone w jeden lub dwa łańcuchy i podłączone do falownika trójfazowego. Napięcie łańcucha sięga kilkuset woltów prądu stałego, a prąd stały nie przechodzi przez zero jak prąd przemienny, więc łuk elektryczny gaśnie znacznie trudniej. Dlatego aparaty po stronie DC muszą mieć parametry podane właśnie dla prądu stałego i dla napięcia, jakie osiąga łańcuch w mroźny dzień.

Gotowe rozdzielnice i aparaty, czyli zabezpieczenia do instalacji fotowoltaicznych (onninen.pl/produkty/Fotowoltaika-i-magazyny-energii/Zabezpieczenie-instalacji), dobiera się do liczby łańcuchów i do karty katalogowej falownika. Typowy zestaw wygląda tak:

StronaAparatPo co jestNa co patrzeć
DCrozłącznik izolacyjny DCbezpieczne odłączenie modułów od falownikanapięcie znamionowe DC co najmniej równe napięciu łańcucha z zapasem
DCogranicznik przepięć typu 2 DCochrona falownika przed przepięciami indukowanymi przez wyładowanianapięcie trwałej pracy dopasowane do napięcia łańcucha, krótkie przewody do uziemienia
DCbezpieczniki gPVochrona przed prądem wstecznym przy łańcuchach równoległychpotrzebne zwykle dopiero przy trzech i więcej łańcuchach na jednym wejściu
ACwyłącznik nadprądowy 3-biegunowyochrona przewodu od falownika do rozdzielnicyprąd znamionowy zgodny z instrukcją falownika i przekrojem przewodu
ACwyłącznik różnicowoprądowyochrona przeciwporażeniowatyp (A lub B) i prąd zadziałania zgodnie z zaleceniem producenta falownika
ACogranicznik przepięć ACochrona od strony siecikoordynacja z ogranicznikiem w rozdzielnicy głównej

Prąd wyjściowy falownika 8 kW w układzie trójfazowym to orientacyjnie 11-13 A na fazę, więc wyłącznik nadprądowy ma zwykle wartość 16 A lub 20 A. Ostateczną wartość zawsze podaje instrukcja falownika, bo producenci różnie określają maksymalny prąd wyjściowy i dopuszczalne zabezpieczenie.

Częsty błąd to ogranicznik przepięć zamontowany poprawnie, ale połączony z szyną uziemiającą długim, zawiniętym w pętlę przewodem. Każdy dodatkowy metr przewodu podnosi napięcie, które dociera do falownika podczas przepięcia, więc połączenie powinno być możliwie krótkie i proste. Drugi błąd to rozdzielnica DC zamontowana w miejscu nasłonecznionym bez wentylacji, gdzie aparaty pracują w temperaturze wyższej niż przewiduje producent.

Pomiary, które powinny znaleźć się w protokole

Zakres badań odbiorczych instalacji PV opisuje norma PN-EN IEC 62446-1. W praktyce instalator wykonuje je przed pierwszym uruchomieniem falownika, a wyniki zapisuje w protokole przekazanym inwestorowi. Do tego potrzebny jest specjalistyczny miernik instalacji fotowoltaicznych (onninen.pl/produkt/SONEL-zestaw-miernikow-do-pomiarow-instalacji-fotowoltaicznych-pvm-1021-pro-WMPLPVM1021PRO,700809), bo zwykły multimetr nie zmierzy bezpiecznie prądu zwarcia łańcucha ani rezystancji izolacji przy napięciu probierczym.

  • Ciągłość przewodów ochronnych - połączenie konstrukcji i ram modułów z uziemieniem.
  • Polaryzacja każdego łańcucha przed wpięciem do falownika.
  • Napięcie obwodu otwartego Voc każdego łańcucha, porównane z wartością obliczoną z karty modułu i liczby paneli.
  • Prąd zwarcia Isc lub prąd pracy, porównany z natężeniem promieniowania w chwili pomiaru.
  • Rezystancja izolacji strony DC względem ziemi, mierzona przy napięciu probierczym zależnym od napięcia instalacji.
  • Badanie strony AC - impedancja pętli zwarcia i działanie wyłącznika różnicowoprądowego.

Najwięcej mówi porównanie łańcuchów między sobą. Jeśli dwa łańcuchy mają tyle samo modułów tego samego typu, ich napięcie powinno różnić się minimalnie. Różnica odpowiadająca napięciu jednego modułu oznacza zwykle źle wpięty panel albo uszkodzony moduł. Niski wynik rezystancji izolacji wskazuje najczęściej na przetarty przewód pod konstrukcją albo wilgoć w złączu.

Warto też poprosić o pomiar przy dobrym nasłonecznieniu. Zimą przy pochmurnym niebie prąd łańcucha jest tak niski, że trudno ocenić, czy wszystkie moduły pracują poprawnie. Zaawansowane mierniki rejestrują charakterystykę prądowo-napięciową łańcucha, co pozwala wykryć zacienienie lub uszkodzone diody bocznikujące.

Jak sprawdzić kompletność zestawu przed montażem

Gdy wybierasz gotowy zestaw opisywany jako instalacja fotowoltaiczna 8 kW (onninen.pl/produkt/ONNINEN-PL-zestaw-fotowoltaiczny-8kw-panel-pv-400w-ja-solar-caly-czarny-falownik-trojfazowy-solplanet-SOLPJAS-NH-400WP-8KW,599609), warto od razu porównać listę elementów z tym, czego wymaga konkretny dach i budynek. Zestaw zawiera moduły i falownik, ale konstrukcja, przewody, złącza i aparaty zabezpieczające bywają kompletowane osobno.

ElementPytanie kontrolne
Modułyczy napięcie łańcucha przy mrozie nie przekroczy maksymalnego napięcia wejściowego falownika
Falownikile ma wejść MPPT i czy rozkład modułów na połacie da się do nich dopasować
Przewody DCczy są solarne, odporne na UV, o przekroju 4 lub 6 mm2
Złączaczy wtyk i gniazdo pochodzą od tego samego producenta
Zabezpieczeniaczy parametry pasują do napięcia łańcucha i prądu falownika

Napięcie obwodu otwartego modułu rośnie wraz ze spadkiem temperatury. W mroźny, słoneczny poranek łańcuch potrafi mieć napięcie wyższe o kilkanaście procent niż w warunkach testowych, dlatego liczbę modułów w łańcuchu liczy się dla najniższej spodziewanej temperatury, a nie dla 25°C. To samo napięcie musi wytrzymać rozłącznik i ogranicznik przepięć po stronie DC.

Ostatnia rzecz to dokumentacja. Inwestor powinien dostać schemat jednokreskowy z opisem aparatów, protokół pomiarów, karty katalogowe modułów i falownika oraz oznakowanie rozdzielnic ostrzegające, że po stronie DC napięcie występuje także po odłączeniu sieci. Te oznaczenia są ważne dla strażaków i dla każdego elektryka, który kiedyś będzie pracował w budynku.

Pytania po odbiorze

Czy pomiary trzeba powtarzać po kilku latach?

Nie ma obowiązku corocznych pomiarów w domu jednorodzinnym, ale okresowe sprawdzenie izolacji i napięć łańcuchów co kilka lat, a także po burzy lub spadku produkcji, pozwala wcześnie wykryć uszkodzenia przewodów i złączy.

Przeczytaj także