Przejdź do treści

Jak zaplanować instalację grzejnikową z rozdzielaczem w domu jednorodzinnym?

Ogrzewanie i pompy ciepła

Ułożone na stropie rury do instalacji grzewczej prowadzone pęczkiem do rozdzielacza

Instalację grzejnikową z rozdzielaczem planuje się tak, żeby na każdej kondygnacji był jeden rozdzielacz ustawiony możliwie centralnie, a do każdego grzejnika biegła z niego osobna para rur bez złączek w podłodze. Liczbę obwodów dobiera się do liczby grzejników z jednym lub dwoma zapasowymi, a przepływy wyrównuje się zaworami na rozdzielaczu albo nastawami zaworów grzejnikowych.

W domach jednorodzinnych wykonuje się dwa podstawowe rodzaje instalacji grzejnikowej. W układzie trójnikowym rury zasilające i powrotne biegną wzdłuż ścian lub w podłodze, a do kolejnych grzejników odchodzą odgałęzienia. W układzie rozdzielaczowym, potocznie nazywanym pająkiem, każdy grzejnik ma własne przewody prowadzone bezpośrednio z rozdzielacza. Ten drugi sposób dominuje dziś w nowych domach z rurami z tworzyw sztucznych.

Czym różni się układ rozdzielaczowy od trójnikowego

Różnice dotyczą nie tylko sposobu prowadzenia rur, ale też późniejszej obsługi i regulacji instalacji. Porównanie najważniejszych cech:

CechaUkład trójnikowyUkład rozdzielaczowy
Złączki w podłodzeprzy każdym odgałęzieniubrak, rury są ciągłe od rozdzielacza do grzejnika
Zużycie rurmniejszewiększe, bo każdy grzejnik ma osobną parę
Średnica rurwiększa na głównych odcinkachmała, zwykle jednakowa dla wszystkich obwodów
Regulacjawymaga obliczeń nastaw dla każdego zaworułatwiejsza, każdy obwód da się wyregulować w jednym miejscu
Odcięcie grzejnikazawory przy grzejnikuprzy grzejniku lub na rozdzielaczu
Ryzyko przecieku w posadzcew miejscach złączekniewielkie

Układ rozdzielaczowy zużywa więcej rur, ale montaż jest szybki, bo przewody układa się w całych odcinkach bez łączenia. Ich ułożenie przed wylaniem posadzki warto udokumentować zdjęciami i szkicem z wymiarami, żeby później nie przewiercić rury przy montażu listew czy drzwi.

Gdzie umieścić rozdzielacz

Rozdzielacz montuje się w szafce, natynkowej lub podtynkowej, w miejscu możliwie centralnym względem grzejników na danej kondygnacji. Dzięki temu obwody mają zbliżoną długość, co ułatwia regulację. Typowe lokalizacje to korytarz, wnęka pod schodami, garderoba lub ściana łazienki od strony korytarza.

Szafka musi być dostępna. Na rozdzielaczu są zawory, odpowietrznik i zawór spustowy, które trzeba obsłużyć podczas napełniania i odpowietrzania instalacji. Zabudowanie szafki meblami na stałe utrudnia serwis. Przy szafce podtynkowej trzeba też uwzględnić grubość tynku i płytek, żeby drzwiczki zlicowały się ze ścianą.

W domu piętrowym stosuje się zwykle po jednym rozdzielaczu na każdą kondygnację. Oba zasila się z kotłowni pionami, a każdy piętrowy rozdzielacz ma własny zawór odcinający. Pozwala to na przykład wyłączyć ogrzewanie poddasza bez wpływu na parter.

Ile obwodów i jaki rozdzielacz

Liczbę obwodów ustala się na podstawie liczby grzejników na kondygnacji. Warto przewidzieć jeden lub dwa obwody zapasowe, zaślepione korkami, na wypadek dołożenia grzejnika w przyszłości, na przykład w łazience lub garderobie. Rozdzielacz o większej liczbie wyjść zajmuje niewiele więcej miejsca, a dorobienie obwodu po wylaniu posadzki jest bardzo kłopotliwe.

Na parterze typowego domu z salonem, kuchnią, gabinetem, łazienką, korytarzem i wiatrołapem pracuje zwykle pięć lub sześć grzejników. W takim przypadku sprawdza się rozdzielacz do grzejników 6 obwodów z mosiądzu, z belką zasilającą i powrotną. Przy większych domach i poddaszach z wieloma pokojami stosuje się modele z większą liczbą wyjść albo dwa mniejsze rozdzielacze.

Element zestawuDo czego służy
Belka zasilająca i powrotnadoprowadzenie i odbiór wody ze wszystkich obwodów
Zawory obwodówodcięcie i regulacja przepływu w poszczególnych obwodach
Złączki do rurpołączenie rur z wyjściami rozdzielacza, najczęściej na eurokonus
Odpowietrznikusuwanie powietrza z belek rozdzielacza
Zawór spustowynapełnianie i opróżnianie oraz płukanie instalacji
Zawory kulowe na zasilaniuodcięcie całego rozdzielacza od pionów

W sklepach i katalogach rozdzielacz grzejnikowy występuje w wielu odmianach, różniących się materiałem, średnicą przyłączy, rozstawem wyjść oraz wyposażeniem. Przegląd typów, od prostych mosiężnych belek po zestawy z zaworami regulacyjnymi, ułatwia kategoria rozdzielacz grzejnikowy. Przed zakupem sprawdź, czy złączki pasują do rur wybranych do instalacji i czy rozstaw wyjść pozwala wygodnie przykręcić rury w otulinie.

Rury i ich prowadzenie

Do instalacji rozdzielaczowych stosuje się rury z tworzyw sztucznych w zwojach, najczęściej PEX lub PE-RT z warstwą antydyfuzyjną albo rury wielowarstwowe z wkładką aluminiową. Najpopularniejsza jest średnica 16 mm, która przy typowej mocy grzejnika w domu jednorodzinnym zapewnia wystarczający przepływ. Dla grzejników o dużej mocy lub bardzo długich obwodów projektant może przewidzieć średnicę 20 mm.

Rury prowadzi się w warstwie izolacji pod wylewką, w otulinie lub w rurze osłonowej. Otulina ogranicza straty ciepła i pozwala rurom pracować przy zmianach temperatury. Przy prowadzeniu przewodów obowiązuje kilka zasad:

  • rury zasilające i powrotne nie powinny biec długo tuż obok siebie bez izolacji, bo woda wymienia ciepło jeszcze przed grzejnikiem,
  • łuki wykonuje się z promieniem dopuszczonym przez producenta rury, bez załamań,
  • przewody przy wyjściu z posadzki zabezpiecza się kolanami prowadzącymi lub osłonami,
  • obwody oznacza się przy rozdzielaczu nazwą pomieszczenia, co ułatwia późniejszą regulację,
  • przed wylaniem posadzki wykonuje się próbę szczelności pod ciśnieniem.

Regulacja i uruchomienie

Choć obwody mają podobną długość, grzejniki różnią się mocą, więc potrzebują różnych przepływów. Regulację wykonuje się na zaworach obwodów rozdzielacza, jeśli mają nastawę, albo na wkładkach zaworów termostatycznych przy grzejnikach. Wartości przepływów wynikają z mocy grzejnika i przyjętej różnicy temperatur zasilania i powrotu.

Po napełnieniu instalacji odpowietrza się najpierw rozdzielacz, a potem grzejniki, zaczynając od najniżej położonych. Przez pierwsze dni pracy warto kilkukrotnie sprawdzić ciśnienie i powtórzyć odpowietrzanie, bo z wody uwalnia się jeszcze rozpuszczone powietrze. Gdy któryś pokój grzeje się wyraźnie wolniej niż inne, najczęściej przyczyną jest niewłaściwa nastawa lub zapowietrzony obwód.

Pytania o instalację rozdzielaczową

Czy rozdzielacz grzejnikowy można połączyć z ogrzewaniem podłogowym?

Na jednym rozdzielaczu nie łączy się grzejników i pętli podłogowych, bo wymagają innej temperatury zasilania. Stosuje się osobny rozdzielacz dla podłogówki z zaworem mieszającym lub grupą pompową.

Przeczytaj także